Có những người tôi gặp trên hành trình làm nghề mà chỉ cần ngồi trò chuyện một lúc, tôi đã muốn kể lại cho bạn nghe. Chị Phạm Thị Thùy An là một trong số đó. Không phải vì chị có một tấm bằng thật kêu hay một chức danh thật oai, mà vì cách chị đi lên từ con số không, và cách chị biến chính những lần trả giá của mình thành thứ dùng được cho người khác.
Chị An làm nghề nhân sự hơn mười năm. Chị tự gọi việc mình giỏi nhất bằng một cái tên rất riêng: “vẽ chân dung ứng viên” — chẩn đoán cho rõ người một doanh nghiệp thật sự cần, trước khi đăng một dòng tin tuyển dụng nào. Nghe thì đơn giản, nhưng phía sau là hơn 500 lần chị trực tiếp tuyển người, và hơn 100 chủ doanh nghiệp chị đã ngồi cạnh lúc họ được — mất vì con người.
Trong bài này, tôi muốn giới thiệu chị với bạn — không phải như một “chuyên gia” xa lạ, mà như một người đã sống đúng cái vòng lặp mà nhiều người trong chúng ta đang mắc kẹt: tuyển hoài vẫn mất người, ôm hết việc vào mình, muốn giao mà không biết giao cho ai.
Từ một vùng quê nghèo, đi lên bằng hai bàn tay trắng
Chị An sinh ra ở một vùng quê nghèo. Bố mẹ làm nông, ít học, cả đời chỉ mong con học tới trung cấp hay cao đẳng là đủ. Nhà không còn đủ đầy, cũng không còn êm ấm, và chị không có anh chị đi trước để chỉ đường. Ngay từ cấp 3, chị đã đi làm thêm 5–6 công việc để tự lo cho mình.
Không ai định hướng, chị tự ôn luyện và thi đỗ đại học ngay nguyện vọng 1 — dù tốt nghiệp từ một ngôi trường không danh tiếng. Chị mang theo đúng một thứ: quyết tâm tự xây cuộc đời mình. Chính vì từng ở dưới đáy, chị hiểu rất rõ cảm giác của một người phải tự bươn ra khỏi vòng an toàn. Đó là lý do, đến hôm nay, nghề của chị là đồng hành cùng người khác trên đúng con đường đó.
Mười năm, hơn 500 lần tuyển người
Chị An tự xin vào thực tập ở Grab — kỳ lân công nghệ của Singapore. Ba năm ở đó, có năm chị thăng chức hai lần, lên vị trí Coordinator, báo cáo trực tiếp cho HR Director. Chị làm tuyển dụng và truyền thông nội bộ đúng giai đoạn công ty phóng từ 70 lên hơn 500 người. Chị gọi đó là trường học khắc nghiệt nhất và cũng quý nhất đời mình.
Sau Grab, chị làm headhunter cho một công ty Singapore, tuyển đủ ngành: bán lẻ, bệnh viện, giáo dục, quảng cáo. Rồi chị về một công ty top 5 bán trên sàn Amazon, nơi chị tự tay xây cả bộ máy từ giám đốc xuống nhân viên — 50 lên 150 người chỉ trong 5 tháng. Chị cũng có nhiều năm tuyển dụng và đào tạo kỹ năng mềm cho một công ty IT lâu năm, chạy khắp ba miền Hồ Chí Minh – Hà Nội – Đà Nẵng.
Cộng lại, mười năm trong nghề chị trực tiếp tuyển 50–100 người mỗi năm — hơn 500 con người đã đi qua tay chị. Tăng trưởng nóng cỡ đó không cho phép tuyển hên xui, và chính áp lực ấy dạy chị thói quen chị vẫn giữ đến giờ — vẽ chân dung ứng viên trước khi đăng tin.
Bước ngoặt: ngồi vào ghế người chủ
Bước ngoặt lớn đến khi chị cùng chồng khởi nghiệp một công ty bao bì, cung ứng cho các chuỗi trà sữa, cà phê ở Hà Nội. Lần đầu ngồi ghế người chủ, chị nhận ra một điều thành thật: mình giỏi tuyển người, nhưng còn thiếu góc nhìn quản trị của một CEO. Chị đi học Eagle Camp của thầy Phạm Thành Long để bù đúng khoảng trống đó.
Tôi quý chi tiết này, vì nó nói lên phẩm chất của người làm nghề tử tế: đã giỏi một mảng rồi vẫn dám thừa nhận mình thiếu, và đi học lại từ đầu để lấp cho đầy.
Gãy chân rồi chạy trọn một marathon 42km
Nếu bạn hỏi tôi tin gì nhất ở chị An, tôi sẽ kể bạn nghe chuyện này. Gia đình là lý do chị làm việc chăm chỉ, và cũng là nơi chị học bài học lớn nhất về ý chí. Sau một lần gãy chân, chị tập lại từ đầu: ba tháng để về đích huy chương 21km, thêm bốn tháng nữa để hoàn thành 42km — một marathon trọn vẹn. Có lần, dù ít tập luyện, chị vẫn cùng chồng đạp xe 300km từ Hồ Chí Minh ra Nha Trang.
Chị nói, với chị “vượt rào cản” không phải một khẩu hiệu treo trên tường — đó là điều chị đã sống. Và khi một người đã tự mình đi từ cái chân gãy đến vạch đích 42km, tôi tin những gì họ chỉ cho bạn về việc vượt qua rào cản của chính mình.
Nghề “vẽ chân dung ứng viên” — và hai chứng chỉ coaching quốc tế
Điểm khác biệt của chị An là chị kết hợp khả năng vẽ và nghề đọc người để phác họa rõ chân dung người bạn cần tuyển trước khi đăng một dòng tin nào — để chủ doanh nghiệp không còn tuyển bằng cảm tính. Chị hay nói một câu tôi thấy rất thấm: “Bạn không tuyển sai người — bạn đang thiếu cấu trúc.” Người ứng viên không tự nhiên tệ đi sau khi ký hợp đồng; cái thiếu, ngay từ đầu, là chưa ai định nghĩa rõ “thành công” ở vị trí đó trông ra sao.
Từ triết lý đó, chị dựng ra những công cụ rất thực chiến. Một khung “Vai Trò Rõ” gồm ba phần — Kết quả (Outcome) · Thước đo (Metric) · Quyền quyết (Authority) — thay cho bản mô tả công việc liệt kê hai mươi đầu việc mà không ai biết người đó tồn tại để giải bài toán gì. Một phép thử chị gọi là “Bài toán 90 ngày”: trong 90 ngày đầu, người này phải giải xong việc gì để bạn dám tin mình đã tuyển đúng?
Gần đây, chị vừa hoàn thành hai chứng chỉ coaching quốc tế ICF (ACC và PCC), nâng công việc đồng hành của mình từ đam mê thành một nghề có chuẩn mực rõ ràng. Chị tâm sự, thứ khiến chị thức dậy mỗi sáng không phải là tuyển dụng — mà là được hướng dẫn người khác phát triển bản thân và vượt qua rào cản tâm lý của chính họ. Tuyển dụng, với chị, chỉ là cánh cửa đầu tiên chị giúp người ta mở.
Sản phẩm chính: Workshop “Quản Trị Nhân Sự Bằng Thấu Hiểu”
Nếu bạn là một người chủ 5–50 nhân sự đang tăng trưởng nhưng tuyển hoài vẫn mất người, ôm hết việc vào mình, chị An có một chương trình dành riêng cho bạn: Workshop “Quản Trị Nhân Sự Bằng Thấu Hiểu” — một khóa trực tuyến 2 buổi trên Zoom, nơi chị cầm tay chủ doanh nghiệp làm ra bộ khung quản trị nhân sự cho chính công ty họ.
Buổi 1, bạn vẽ sơ đồ tổ chức và phân tích vai trò để nhìn rõ mình đang thiếu ai, ai sai chỗ — thay vì cái cảm giác mơ hồ “hình như thiếu người”. Buổi 2, bạn xây quy trình tuyển dụng, bộ câu hỏi phỏng vấn và khung lương theo vị trí. Kết thúc hai buổi, bạn cầm về những công cụ dùng được ngay cho lần tuyển kế tiếp: khung lương chuẩn theo vị trí, quy trình tuyển dụng A→Z, và 10 bộ mô tả công việc cốt lõi.
Tôi muốn nói thẳng để bạn tự cân nhắc: chương trình này không hứa hẹn bạn sẽ “hết sạch rủi ro tuyển dụng”. Chính chị An cũng nói rất rõ trong các bài viết của mình rằng không có khung nào tuyển chuẩn 100% — con người không phải bài toán có đáp án cố định. Cái những công cụ này làm được là kéo rủi ro xuống và đưa quyết định của bạn về phía có cơ sở, thay vì phó mặc cho một buổi gặp gỡ may rủi. Với một chủ doanh nghiệp đang tăng trưởng, dịch được cán cân rủi ro về phía mình như thế đã là một khác biệt rất lớn.
Bạn có thể tìm hiểu đầy đủ về chị và chương trình tại website của chị Thùy An (bstarleader.com) — nơi chị chia sẻ đều đặn những bài viết chuyên sâu về tuyển đúng người, giữ chân người giỏi, onboarding người mới và lãnh đạo bằng câu hỏi.
Vì sao tôi giới thiệu chị Thùy An với bạn
Tôi giới thiệu chị An với bạn vì một lý do rất riêng tư. Câu chuyện của chị chạm đúng vào nỗi đau mà tôi gặp ở gần như mọi người mẹ đang làm chủ: ôm hết việc vào mình, muốn giao mà không tin ai làm được, rồi cứ thế cuốn theo doanh nghiệp đến kiệt sức. Chị An gọi tên cái bẫy đó rất chuẩn — người chủ giỏi trả lời nên tự biến mình thành nút thắt cổ chai mang chính tên mình, và lối ra không phải làm nhiều hơn, mà là học cách giao việc và lãnh đạo bằng câu hỏi.
Chuyện “ôm hết việc rồi kiệt sức” ấy tôi hiểu tận xương, vì tôi từng sống nó mỗi ngày: vừa dựng doanh nghiệp, vừa gắng giữ trọn gia đình, mà cứ thấy mình là mắt xích duy nhất không được phép gãy. Con đường đi ra không nằm ở việc gồng thêm, mà ở chỗ học cách buông đúng chỗ — giao được việc, dựng được đội, để mình còn là mẹ chứ không chỉ là cái bóng chạy việc. Đó chính là hành trình tôi gọi là “Mẹ Tướng”.
Tôi là BaBinh Alvara — một người mẹ bốn con, dựng nhiều doanh nghiệp từ tay trắng nơi đất khách mà vẫn cố giữ trọn gia đình. Nếu câu chuyện của chị Thùy An chạm tới bạn, có lẽ bạn và tôi đang đi trên cùng một hành trình.
Bắt đầu miễn phí: tải cẩm nang “5 Ranh Giới của người mẹ vừa làm chủ vừa giữ trọn gia đình” — ranhgioi.babinhalvara.com (hoặc nhận qua trang này).
Đọc trọn hành trình: ebook “Mẹ Tướng” — metuong.babinhalvara.com.
Bài viết nằm trong loạt bài BaBinh Alvara giới thiệu các cộng sự cùng khoá IPS 16 — những người đang thật sự làm nghề trong lĩnh vực đào tạo kinh doanh & khởi nghiệp. Thông tin về nhân vật được tổng hợp từ phần giới thiệu do chính họ công bố.
