Có những con người khi bạn nghe câu chuyện của họ, bạn không thấy một tấm gương xa vời để ngước lên ngưỡng mộ, mà thấy một người đã từng ngồi đúng chỗ bạn đang ngồi. Với tôi, Trần Nguyên Chương là một người như thế. Anh không kể chuyện đời mình bằng những con số lấp lánh, mà bắt đầu bằng một cái tiệm vắng khách và con số 2 triệu đồng doanh thu của tháng cuối cùng trước khi anh suýt bỏ nghề.
Tôi viết bài này để giới thiệu anh Nguyên Chương với bạn — không phải vì anh đã “thành công” theo nghĩa hào nhoáng người ta hay bán, mà vì anh là một người đang thật sự làm nghề: đi lên từ tay trắng, vấp, đứng dậy, và hôm nay dành phần lớn thời gian để chỉ cho người khác cách tự đứng dậy từ con số 0. Đó là kiểu người mà tôi tin bạn nên biết đến, nếu bạn đang muốn tự mình xây một công việc tử tế mà trong túi thì chưa có nhiều.
Câu chuyện dưới đây, tôi kể lại từ chính những gì anh Nguyên Chương công bố về mình. Tôi giữ nguyên cảm xúc thật của nó — cả phần chạm đáy lẫn phần bật lên — vì tôi nghĩ đó mới là thứ đáng để bạn dành mấy phút đọc.
Cậu bé đi nhặt ve chai ở Quảng Ninh
Anh Chương lớn lên ở Quảng Ninh, trong một gia đình không giàu. Người gieo hạt giống kinh doanh vào anh sớm nhất là ông ngoại, với một câu mà đến giờ anh vẫn nhớ: “Phi thương bất phú” — không buôn bán thì không giàu.
Anh ghim câu đó từ bé, bé đến mức đã đi nhặt ve chai để có tiền tiêu. Anh không giấu chuyện này, ngược lại còn biết ơn nó. Bởi chính những buổi chiều lê la nhặt nhạnh ấy đã dạy anh một sự thật rất sớm: tiền không tự đến, mình phải chủ động đi tìm nó bằng chính đôi tay mình. Có một sự thành thật ở anh mà tôi quý — anh thừa nhận đến tận bây giờ, ở tuổi 30, anh vẫn chưa dám chắc “đam mê thật sự” của mình là gì. Điều làm anh rung động nhất, nói cho ngay thẳng, vẫn là kiếm tiền một cách đàng hoàng và nhìn thấy mình lớn lên qua từng việc mình làm — “miễn là nó được kiếm đúng pháp luật và đúng đạo đức”, như lời anh. Sự chính trực, anh giữ đến cùng.
Nghề đầu tiên và lần đầu dám cãi lời bố mẹ
Anh Chương khởi đầu bằng nghề cắt tóc. Rồi một ngày anh mê nghề xăm — mê đến mức tối nào cũng ngồi tự luyện trên miếng da giả. Bố mẹ anh phản đối, bởi ở quê anh ngày đó, “thợ xăm” không phải cái nghề mà cha mẹ nào cũng tự hào khoe với hàng xóm.
Nhưng đó là lần đầu tiên trong đời anh kiên quyết đi theo thứ mình tin. Năm 2021, anh gom góp 200 triệu đồng — một số tiền rất lớn với anh khi ấy — để đi học bài bản với người thầy giỏi nhất mà anh tìm được. Anh tự nhủ một câu và đến giờ vẫn lấy làm kim chỉ nam: “Học của người giỏi nhất thì phải trở thành người giỏi nhất.” Tôi để ý, đây là lần đầu tiên trong câu chuyện, anh dám đặt cược cả tiền bạc lẫn sự phản đối của gia đình vào một niềm tin. Và như mọi lần đặt cược lớn, nó chưa lập tức trả về kết quả.
Tháng cuối cùng, anh chỉ kiếm được 2 triệu
Đây là phần của câu chuyện mà anh Chương từng không muốn kể. Và cũng chính là phần khiến tôi tin anh là người thật.
Năm 2022, học xong anh về Quảng Ninh mở tiệm xăm với một giấc mơ đổi đời rất lớn. Anh làm đủ mọi thứ người ta bảo là đúng: xây quan hệ, chạy quảng cáo, dựng kênh, xã giao. Nhưng càng cố, khách càng vắng. Thu nhập của anh trượt dốc không phanh — tháng 15 triệu, rồi 7 triệu, rồi tháng cuối cùng trước khi anh định bỏ nghề, chỉ còn đúng 2 triệu đồng.
Bạn thử hình dung cảm giác đó: bỏ ra 200 triệu, cãi lời bố mẹ, đặt cược cả tương lai — để rồi ngồi trong một cái tiệm vắng, nhìn con số 2 triệu và tự hỏi mình đã sai ở đâu. Ở điểm chạm đáy ấy, anh phải làm một việc khó khăn nhất: vay bố mẹ 50 triệu để làm lại. Những người từng phản đối anh, cuối cùng lại là những người chìa tay ra. Anh nói anh mang ơn điều đó cả đời.
Tôi dừng lại ở chi tiết này lâu hơn một chút, vì tôi nghĩ nó quan trọng. Rất nhiều người bán cho bạn giấc mơ “làm giàu chắc chắn, không rủi ro”. Anh Chương thì nói thẳng điều ngược lại: “người thật, làm thật, sẽ luôn có những tháng khó.” Một người dám kể ra cái đáy của mình mà không tô hồng, với tôi, đáng tin hơn nhiều một profile hoàn hảo.
Bước ngoặt: ngừng hỏi “bán gì” và bắt đầu hỏi “giúp được ai”
Với 50 triệu vay của bố mẹ, anh Chương làm hai việc mà hồi đó chẳng mấy ai trong nghề dám làm.
Thứ nhất, anh xoay trục. Thay vì chỉ ngồi chờ khách đến xăm, anh nhập kim xăm về bán cho chính cộng đồng làm nghề. Chuyên môn của anh biến thành sản phẩm. Thứ hai — và đây mới là điều thay đổi mọi thứ — anh công khai chia sẻ kiến thức nghề miễn phí trên TikTok, vào đúng lúc gần như tất cả mọi người còn “giấu nghề như giấu vàng”. Anh không giữ gì cho riêng mình. Anh cho đi trước.
Và một điều kỳ lạ xảy ra: khi anh cho đi, cộng đồng yêu quý anh. Đơn hàng bắt đầu về đều. Từ đó anh rút ra một bài học trở thành nền móng cho mọi thứ anh làm sau này — cứ cho đi giá trị thật trước, niềm tin và khách hàng sẽ đến sau. Đây cũng là nguyên lý mà tôi tin đúng với hầu hết người kinh doanh vốn mỏng: bạn không có ngân sách quảng cáo lớn, nhưng bạn có con người thật, câu chuyện thật và chuyên môn thật — đó là loại vốn mà đối thủ khó sao chép nhất.
Đúng lúc đó, anh lướt thấy một khoá học của thầy Phạm Thành Long. Trong đầu anh vang lên đủ tiếng nói cảnh giác kiểu “coi chừng lùa gà”. Nhưng rồi anh bật cười và nghĩ: “Mình làm gì có tiền mà bị lùa.” Anh đăng ký. Theo lời anh, khoá học đó không dạy anh một mánh làm giàu nào cả — nó dạy anh cách sống tử tế, thiết kế lại cuộc đời, đặt mục tiêu và trở thành một người có giá trị. Anh bước vào với tâm thế của một “khổ chủ” đang chới với, và bước ra như một người chủ thực thụ.
Từ “dưới dòng kẻ” lên “trên dòng kẻ”
Có một chi tiết trong câu chuyện của anh Chương mà tôi muốn kể riêng, vì nó là gốc rễ của cả cú xoay chuyển. Anh thừa nhận: điều tệ nhất khi anh chạm đáy không phải con số 2 triệu, mà là tâm thế của anh lúc đó. Anh đổ lỗi cho thị trường ế, đổ lỗi cho khách không hiểu giá trị, đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho thời điểm — cho tất cả những gì không phải là anh. Anh ngồi ở “ghế nạn nhân” và chờ hoàn cảnh thay đổi.
Sau này khi học phương pháp của thầy mình, anh mới có cái tên cho tình trạng đó: anh đang sống “dưới dòng kẻ” — vùng của đổ lỗi, bao biện và trì hoãn. Và bước ngoặt thật sự, anh nói, không phải là 50 triệu vay được, mà là quyết định đi kèm nó: chọn tự chịu trách nhiệm hoàn toàn cho tình cảnh của mình, thay vì tiếp tục đổ lỗi. Anh gọi đó là bước lên “trên dòng kẻ” — vùng của người chủ động: không phải “đây là lỗi của tôi” theo kiểu tự dày vò, mà là “chuyện này đang xảy ra, và tôi là người có quyền và có trách nhiệm thay đổi nó.” Tôi thấy đây là bài học có sức nặng nhất trong toàn bộ hành trình của anh — vì nó là thứ ai cũng có thể áp dụng, ngay hôm nay, mà không cần một đồng vốn nào.
Xây một hệ sinh thái quanh cái tên của chính mình
Từ chỗ suýt bỏ nghề, anh Chương dần xây được một hệ sinh thái nhỏ quanh nghề của mình: dạy nghề, làm nội dung, bán những sản phẩm anh tin tưởng. Cùng một chuyên môn, anh biến nó thành ba thứ khác nhau — một sản phẩm vật lý để bán, một dòng nội dung để người ta biết đến, và một cộng đồng những người cùng quan tâm. Anh không đi tìm một “ý tưởng mới” nào cả; anh chỉ đóng gói lại thứ mình đã có sẵn.
Điều tôi trân trọng ở anh là những nguyên tắc anh không nhân nhượng, kể cả khi chúng khiến anh bán chậm hơn hoặc lời ít hơn: hàng phải thật, phải chính ngạch, có giấy tờ, có bảo hành — “thà bán ít mà ngẩng cao đầu”; tư vấn thật, không ép; và hỗ trợ đến cùng sau khi bán, vì với anh bán xong không phải là hết chuyện, mà là bắt đầu một mối quan hệ. Anh cũng rất thẳng thắn về việc mình vẫn đang trên đường, vẫn vấp. Gần đây, khi thị trường xoay chiều mà anh chưa kịp trở tay, công việc của anh chững lại và đi xuống. Anh kể điều đó ra để người khác hiểu: anh không phải một người “đã đến đích”. Anh vẫn phải chiến đấu mỗi ngày với thứ anh gọi thẳng tên là “con quỷ lười biếng” bên trong mình — và anh kể ra để bạn biết bạn không cô đơn trong cuộc chiến đó.
Khi được hỏi vì sao làm việc chăm chỉ đến vậy, anh không viện tới lý tưởng cao siêu nào. Anh làm vì gia đình: vì ông ngoại đã gieo vào anh khát khao kinh doanh, vì bố mẹ — những người từng phản đối rồi lại cho anh vay những đồng cuối cùng — xứng đáng được thấy con mình sống tốt, và vì vợ con anh, những người anh muốn xây cho một môi trường thịnh vượng và an toàn. Một động cơ rất người, rất thật. Anh cũng từng công khai tặng vé khoá học “đầu đời-đổi-đời” của mình cho những người thợ trẻ có ý chí mà chưa có điều kiện — vì anh biết rõ cảm giác đứng ở vạch xuất phát với hai bàn tay trắng và một trái tim đầy khát khao.
Sản phẩm anh xây: “Khởi Nghiệp Không Cần Vốn”
Từ chính hành trình đó, anh Chương đóng gói những gì mình học được thành một bộ sản phẩm số mang tên “Khởi Nghiệp Không Cần Vốn”. Theo mô tả của anh, đây không phải một cuốn sách để đọc rồi cất, mà là một workbook thực thi 30 ngày — bốn tuần, mỗi ngày một việc nhỏ kèm ô để điền, để người dùng LÀM chứ không chỉ đọc.
Điều tôi thấy đáng chú ý là anh nhắm rất trúng một niềm tin kẹt rất phổ biến: “phải có vốn mới làm ăn được”. Anh nói thẳng, nhóm người anh muốn giúp không thật sự thiếu vốn — họ thiếu một lộ trình đi từng bước. Vì thế, bước đầu tiên của workbook là một bản đồ vốn cá nhân, giúp người dùng kiểm kê năm loại vốn của chính mình để nhận ra mình đang có nhiều thứ để bắt đầu hơn mình tưởng, kể cả khi chưa có tiền. Từ đó, sản phẩm dẫn người ta qua cách chọn ngách dựa trên bằng chứng thật (đi hỏi người thật, thay vì chạy theo trend), và cuối cùng là tự vẽ một sơ đồ phễu bán hàng một trang của riêng mình — một sản phẩm đầu tiên có giá, có lý do đáng mua, kèm công thức làm nội dung kéo khách mà không cần tiền quảng cáo.
Tôi trân trọng cách anh đóng gói sản phẩm này, vì nó phản chiếu đúng con đường anh đã đi thật: kiểm kê thứ mình có, cho đi trước để xây niềm tin, rồi mới bán. Đây là kiểu sản phẩm sinh ra từ trải nghiệm chứ không phải từ lý thuyết. Nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn về anh và cách anh làm, bạn có thể ghé trang giới thiệu của anh Nguyên Chương.
Một điều tôi cần nói rõ, và cũng là điều chính anh Chương luôn nhấn mạnh: kết quả của mỗi người sẽ rất khác nhau tuỳ ngành nghề, mức độ nỗ lực và thời điểm. Đây là chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân, không phải một lời cam kết con số hay bảo đảm thành công. Với anh, việc xoay trục từ chỗ ế ẩm sang có đơn đều không diễn ra sau một đêm — nó là kết quả của nhiều tháng làm nội dung đều tay và làm nghề tử tế. Điều duy nhất anh tin chắc là nguyên lý thì đúng: bắt đầu từ thứ bạn đã giỏi luôn ít rủi ro hơn đi cược vào một lĩnh vực bạn chưa biết gì.
Vì sao tôi giới thiệu anh Nguyên Chương với bạn
Tôi giới thiệu anh Nguyên Chương không phải vì anh là người hoàn hảo, mà chính vì anh không hoàn hảo — và không giả vờ là mình hoàn hảo. Anh dám kể con số 2 triệu, dám kể cái đêm gọi điện vay bố mẹ, dám thừa nhận mình vẫn đang chiến đấu với sự lười biếng mỗi ngày. Trong một thế giới đầy những người bán giấc mơ làm giàu nhanh, một người dám nói “tôi vẫn đang trên đường, vẫn vấp, vẫn phải đứng dậy” là một giọng nói hiếm và đáng quý. Và bài học gốc của anh — chịu trách nhiệm cho chính mình, cho đi giá trị thật trước khi đòi hỏi, bắt đầu từ thứ mình đã có — là thứ tôi tin đúng với bất kỳ ai muốn tự dựng một cơ nghiệp từ tay trắng.
Câu chuyện của anh Nguyên Chương làm tôi nhớ đến chính mình những ngày đầu — cũng là dựng một cơ nghiệp từ con số 0, cũng phải giữ sự chính trực khi mọi thứ chưa có gì. Với một người mẹ vừa muốn làm chủ vừa muốn giữ trọn gia đình, cái nguyên lý “bắt đầu từ thứ mình đã có, cho đi trước rồi niềm tin sẽ đến” lại càng đúng, bởi thứ quý nhất của người mẹ không phải là vốn, mà là thời gian và tình thương. Nếu bạn đang đứng ở vạch xuất phát ấy — muốn làm chủ mà vẫn không đánh mất gia đình — thì có lẽ bạn và anh Chương, và cả tôi, đang đi trên cùng một con đường.
Tôi là BaBinh Alvara — một người mẹ bốn con, dựng nhiều doanh nghiệp từ tay trắng nơi đất khách mà vẫn cố giữ trọn gia đình. Nếu câu chuyện của anh Nguyên Chương chạm tới bạn, có lẽ bạn và tôi đang đi trên cùng một hành trình.
Bắt đầu miễn phí: tải cẩm nang “5 Ranh Giới của người mẹ vừa làm chủ vừa giữ trọn gia đình” — ranhgioi.babinhalvara.com (hoặc nhận qua trang này).
Đọc trọn hành trình: ebook “Mẹ Tướng” — metuong.babinhalvara.com.
Bài viết nằm trong loạt bài BaBinh Alvara giới thiệu các cộng sự cùng khoá IPS 16 — những người đang thật sự làm nghề trong lĩnh vực đào tạo kinh doanh & khởi nghiệp. Thông tin về nhân vật được tổng hợp từ phần giới thiệu do chính họ công bố.
